پس از دریافت نتیجه ی غیرطبیعی پاپ اسمیر چه اتفاقی میافتد و چرا برخی پزشکان کولپوسکوپی را ضروری میدانند؟ کولپوسکوپی یکی از دقیق ترین روش های بررسی دهانه رحم است که با بزرگ نمایی بافت، تغییرات سلولی مشکوک را در مراحل بسیار اولیه آشکار میکند و این روش تشخیصی ساده، سریع و کمدرد بوده و نقش مهمی در پیشگیری از ضایعات پیش سرطانی و سرطان دهانه رحم دارد و به پزشک امکان تصمیمگیری دقیقتر میدهد.
کولپوسکوپی چیست؟
کولپوسکوپی یک روش تشخیصی ساده و کمدرد است که برای بررسی دقیق دهانه رحم، واژن و فرج انجام میشود و در این روش، پزشک از دستگاهی به نام کولپوسکوپ استفاده میکند؛ ابزاری با بزرگ نمایی بالا که امکان مشاهدهی جزئی ترین تغییرات سلولی را فراهم میسازد.
این تست زمانی توصیه میشود که نتیجهی پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد یا پزشک بخواهد ناحیهای مشکوک را دقیقتر ارزیابی کند و در صورت نیاز، حین کولپوسکوپی نمونه برداری نیز انجام میشود تا وضعیت سلول ها بهتر بررسی شود و به طور کلی، کولپوسکوپی روشی ایمن، سریع و بسیار ارزشمند برای تشخیص زودهنگام ضایعات پیش سرطانی و اطمینان از سلامت دستگاه تناسلی است.
دلایل انجام کولپوسکوپی
کولپوسکوپی زمانی انجام میشود که پزشک نیاز به بررسی دقیقتر بافت دهانه رحم یا واژن دارد و رایج ترین دلایل انجام کولپوسکوپی عبارتاند از:
نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر
وقتی نتیجهی پاپ اسمیر وجود سلولهای غیرطبیعی را نشان میدهد، پزشک کولپوسکوپی را توصیه میکند تا با بررسی بزرگ نمایی شدهی دهانه رحم، منبع این تغییرات مشخص شود و این روش کمک میکند تا آسیب های پیش سرطانی به موقع شناسایی شوند و بیمار از درمان زودهنگام بهرهمند گردد.
وجود ویروس HPV یا زگیل تناسلی
آلودگی به ویروس HPV، به ویژه انواع پرخطر آن سلول های دهانه رحم را دچار تغییر میکند و در چنین شرایطی کولپوسکوپی به پزشک اجازه میدهد تا دقیقتر ببیند آیا این ویروس باعث ضایعه یا آسیب بافتی شده است یا نه تا بتوان اقدامات پیشگیرانه یا درمانی مناسب انجام داد.
خونریزی غیرطبیعی واژن
اگر بیمار دچار خونریزی بین دورههای قاعدگی، پس از رابطه جنسی یا در دوران یائسگی شود علت آن تغییرات بافتی دهانه رحم است و کولپوسکوپی با مشاهده مستقیم و دقیق بافت، کمک میکند منش خونریزی شناسایی و وجود زخم، التهاب یا ضایعه بررسی شود.
مشاهده ضایعات یا زخم در معاینه
گاهی پزشک در معاینه معمول متوجه لکهها، زخمها یا تغییر رنگهایی در دهانه رحم میشود که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند و با کولپوسکوپی این نواحی به صورت بزرگ شده دیده میشوند و در صورت لزوم از بافت مشکوک نمونه برداری میشود تا علت دقیق تغییر مشخص گردد.
پیگیری درمان ضایعات قبلی
پس از درمان سلول های غیرطبیعی یا انجام جراحی روی دهانه رحم، پزشک برای ارزیابی نتیجه و اطمینان از ترمیم طبیعی بافت، کولپوسکوپی انجام میدهد و این کار کمک میکند تا از بازگشت ضایعه یا باقی ماندن نواحی مشکوک جلوگیری شود و وضعیت ترمیم به خوبی بررسی گردد.
نتایج مشکوک سایر تست ها
اگر آزمایش هایی مانند تست HPV نتیجهای با ریسک بالا نشان دهند یا در سونوگرافی تغییرات غیرطبیعی دیده شود، کولپوسکوپی برای اطمینان از سلامت دهانه رحم انجام میشود و این روش امکان مشاهده دقیق هر نوع ضایعه یا تغییر سلولی را فراهم میکند تا تصمیم درمانی درست گرفته شود.
آمادگی های لازم قبل از انجام کولپوسکوپی
اصولا نیاز به رعایت برخی نکات قبل از کولپوسکوپی نیست، اما بهتر است برخی از نکات را رعایت کنید:
- اجتناب از رابطه جنسی حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از تست.
- از استفاده از تامپون از یک روز قبل از کولپوسکوپی خودداری کنید.
- عدم به کارگیری داروهای واژینال شامل کرمها و اسپری های درمانی.
- اطلاع به پزشک درباره داروهای مصرفی، خصوصا اگر داروهای رقیق کننده خون مصرف میکنید.
- اگر دچار عفونت واژینال هستید، باید پزشک را مطلع کنید.
مراحل انجام کولپوسکوپی
این تست باید توسط بهترین دکتر زنان انجام شود، مراحل انجام آن به صورت زیر است:
آماده کردن بیمار
قبل از شروع، پزشک از تاریخچه پزشکی و سابقه بیماری های واژینال و عادت های جنسی بیمار اطلاعات لازم را جمع آوری میکند، بیمار در حالت آرام و راحت روی تخت دراز میکشد و نیاز است که ادرار خود را خارج کرده تا راحتتر قرار گیرد و دسترسی بهتر باشد، این مرحله، اطمینان از آمادگی و کاهش اضطراب بیمار است.
قرار گرفتن در موقعیت مناسب
بیمار روی تخت دراز میکشد و پاهای خود را در رکابک یا جای مخصوص قرار میدهد تا دسترسی به دهانه رحم و واژن آسان شود، پزشک ابزاری به نام اسپکلوم یا گیره واژینال را برای باز نگه داشتن واژن استفاده میکند و این کار، دید مناسب برای بررسی دقیق و انجام مراحل بعدی را فراهم میکند.
معاینه و بررسی اولیه
پزشک با استفاده از دستگاه کولپوسکوپ، که یک میکروسکوپ بزرگنمایی است، وارد واژن میشود و محیط داخلی را مشاهده میکند و این مرحله، امکان بررسی دقیق دهانه رحم، کانال سرویکس و دیواره های واژن را فراهم میکند و نقاطی که نیاز به آزمایش های بیشتر یا نمونه برداری دارند مشخص میشود.
بررسی و نمونه برداری
پزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص، از زوایا و نواحی مشکوک نمونه برداری انجام میدهد، نمونه ها برای آزمایش پاپ اسمیر یا بیوپسی برداشته میشوند و این مرحله نیازمند دقت و کنترل است تا نواحی مشکلدار به درستی نمونهگیری شوند و نتیجه دقیق تری حاصل شود، معمولا کمی ناراحتی دارد، اما عموما بدون درد است.
پایان
پس از اتمام معاینه، ابزارها خارج میشوند و واژن تمیز میشود، بیمار در صورت داشتن درد یا خونریزی کوچک، با پزشک مشورت میکند و توصیه میشود که چند روز استراحت داشته باشید و از فعالیت های سنگین و رابطه جنسی اجتناب کنید تا هرگونه التهاب کاهش یابد، نتایج در صورت نیاز، بعد از تایید آزمایش ها به اطلاع بیمار میرسد.
اقدامات لازم بعد از کولپوسکوپی
اقداماتی که لازم است پس از کولپوسکوپی انجام شود عبارتند از:
- بدن پس از کولپوسکوپی کمی حساس است؛ بهتر است همان روز فعالیت های سنگین نداشته باشید تا فشار کمتری به ناحیه لگن وارد شود و ترشحات یا لکه بینی افزایش پیدا نکند.
- ترشح قهوهای یا لکه بینی خفیف تا چند روز طبیعی است، مخصوصا اگر نمونه برداری انجام شده باشد و در این مدت فقط از نوار بهداشتی استفاده کنید و از تامپون پرهیز کنید تا التهاب ایجاد نشود.
- به مدت ۳ تا ۷ روز رابطه نداشته باشید، این زمان اجازه میدهد ناحیه سرویکس ترمیم شود و احتمال عفونت و خونریزی کاهش یابد.
- شستشوی داخلی یا هر محصول شیمیایی داخل واژن ممنوع است، این کار روند ترمیم را مختل کرده و باعث عفونت میشود.
- تا یک هفته، وارد شدن آب آلوده در واژن خطر عفونت را بالا میبرد و بهتر است فقط دوش معمولی بگیرید.
- اگر خونریزی شما بیش از پریود شد، ترشحات بدبو داشتید، تب کردید یا درد شدید داشتید، باید سریع به پزشک اطلاع دهید، این موارد نشانه عفونت یا واکنش غیرطبیعی است.
- به طور معمول، روز بعد فعالیت سبک روزانه را ادامه دهید مگر اینکه پزشک محدودیتی گذاشته باشد.
- اگر پزشک نگفته، از مصرف خودسرانه آسپرین یا داروهای مشابه خودداری کنید تا خونریزی طولانی نشود.
چه زمانی برای انجام کولپوسکوپی مناسب است؟
برای اینکه کولپوسکوپی دقیقترین نتیجه را بدهد، بهترین زمان انجام آن ۳ تا ۵ روز بعد از اتمام پریود است، در این زمان دهانه رحم پاک تر، قابل مشاهدهتر و بدون خون است، بنابراین پزشک با وضوح بیشتری سلولها را بررسی میکند.
زمان های نامناسب
- در دوران قاعدگی خون اجازه دید کافی نمیدهد و نتیجه را مخدوش میکند.
- در روزهای بسیار نزدیک به شروع پریود، ترشحات و تغییرات هورمونی میتوانند تشخیص را سخت کنند.
- بلافاصله پس از درمان های واژینال یا رابطه جنسی خیلی نزدیک دهانه رحم تحریک شده است.
در شرایط خاص
اگر تست پاپ اسمیر مشکوک بوده یا احتمال ضایعه جدی مطرح است، پزشک حتی در زمان های غیر ایدهآل نیز احتمال دارد کولپوسکوپی را انجام دهد؛ اما همچنان بهترین دید و دقت، پس از پایان پریود حاصل میشود.
کولپوسکوپی چه عوارضی به همراه دارد؟
در بیشتر موارد این روش عوارضی به همراه ندارد، اما به هرحال برخی از عوارض احتمال دارد که رخ دهد:
- لکه بینی یا خونریزی خفیف، این شایعترین عارضه است، به خصوص اگر نمونه برداریانجام شده باشد و طی چند روز با استراحت و مراقبت های بعد از کولپوسکوپی برطرف میشود.
- تا چند روز پس از انجام کولپوسکوپی، به خصوص اگر از محلول خاصی برای تمیز کردن دهانه رحم استفاده شده باشد، ترشحات واژینال غلیظتر یا با رنگ متفاوت مشاهده میشود.
- برخی افراد احساس گرفتگی خفیف یا درد شبیه درد پریود دارند که با مسکن های بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن قابل کنترل است.
- اگرچه بسیار نادر است، اما مانند هر روش تهاجمی دیگر، احتمال بروز عفونت در ناحیه لگن وجود دارد و علائم عفونت شامل تب بالا، درد شدید شکم، ترشحات بدبو و ادامهدار است.
- در موارد بسیار نادر، به محلول های مورد استفاده در حین کولپوسکوپی واکنش آلرژیک نشان داده میشود.
سوالات متداول
کولپوسکوپی بدون بیهوشی انجام میشود، چون یک معاینه کوتاه و نسبتا بدون درد است و تنها در صورت نمونه برداری های وسیع یا اضطراب شدید بیمار، از بیحسی موضعی استفاده میشود، نه بیهوشی کامل.
کولپوسکوپی درد قابل توجهی ندارد، بیشتر افراد فقط کمی فشار یا ناراحتی شبیه معاینه معمول زنان تجربه میکنند و اگر نمونه برداری انجام شود، چند ثانیه درد خفیف حس میشود.
در نهایت…
کولپوسکوپی یک روش تشخیصی مهم و کمخطر برای بررسی دهانه رحم است که به پزشک امکان میدهد تغییرات سلولی غیرطبیعی را که پیشزمینه سرطان هستند، شناسایی میکند و این روشبدون بیهوشی و در زمان کوتاهی انجام میشود و درد آن ناچیز است، آمادگی های ساده قبل از انجام آن، مانند پرهیز از مقاربت و استفاده از تامپون، به افزایش دقت نتایج کمک میکند، در مجموع، کولپوسکوپی ابزاری حیاتی در حفظ سلامت بانوان و پیشگیری از بیماری های جدی محسوب میشود.
