خروج گاز بعد از لاپاراسکوپی با راه رفتن آرام، تغییر وضعیت بدن، نوشیدن مایعات و بازگشت تدریجی حرکت روده بهتر می‌شود و احساس نفخ، فشار شکم یا درد منتشر به شانه در چند روز نخست پس از عمل شایع است، اما درد شدید یا رو به افزایش، شکم بسیار متورم و ناتوانی در دفع گاز باید جدی گرفته شود، در لاپاراسکوپی برای ایجاد فضای دید و کار جراح، گاز دی‌اکسیدکربن وارد شکم می‌شود و بخش زیادی از این گاز در پایان عمل خارج می‌شود و باقی مانده نیز به تدریج توسط بدن جذب خواهد شد، نفخ بعد از لاپاراسکوپی فقط ناشی از گاز جراحی نیست؛ کم تحرکی، بیهوشی، داروهای مسکن و کندی موقت روده هم در آن نقش دارند.
چرا بعد از لاپاراسکوپی نفخ و احساس گاز ایجاد می‌شود؟
شدت ناراحتی پس از عمل در افراد مختلف یکسان نیست و به نوع جراحی، مدت آن، داروهای دریافت شده و وضعیت دستگاه گوارش بستگی دارد، شناخت علت علائم کمک می‌کند راهکار مناسب را انتخاب کنید و میان روند طبیعی بهبود و نشانه های هشدار تفاوت بگذارید.
گاز دی‌اکسیدکربن و درد شانه
دی‌اکسیدکربن با بالا آوردن دیواره شکم، فضای لازم برای انجام لاپاراسکوپی را فراهم می‌کند و تحریک موقت دیافراگم پس از عمل گاهی از راه عصب های مشترک به صورت درد در نوک شانه، به ویژه شانه راست، حس می‌شود و این درد لزوما به معنای مشکل در مفصل شانه نیست و اغلب با جذب گاز کاهش پیدا می‌کند.
کند شدن موقت حرکت روده
بیهوشی، دست کاری بافت‌ها در زمان عمل و بعضی داروهای ضد درد، حرکت طبیعی روده را برای مدتی آهسته می‌کنند و در نتیجه، گازهای داخل روده دیرتر دفع می‌شوند و فرد احساس پری، آروغ، نفخ یا دل‌پیچه دارد، بازگشت دفع گاز از روده معمولا نشانه‌ای خوب از شروع فعالیت دستگاه گوارش است.
نقش تغذیه و کم‌تحرکی پس از عمل
استراحت مطلق، خوردن حجم زیاد غذا در روزهای اول یا مصرف خوراکی های نفاخ می‌تواند ناراحتی را تشدید کند، یبوست نیز فشار شکم و درد ناشی از نفخ بعد از لاپاراسکوپی را بیشتر می‌کند و هدف، شروع تدریجی فعالیت و غذاخوردن بر اساس تحمل بدن و دستور تیم درمان است.
برای خروج گاز بعد از لاپاراسکوپی چه کارهایی کمک می‌کند؟
راهکارهای خانگی نباید جایگزین دستور جراح شوند، اگر محدودیت حرکتی، رژیم خاص یا توصیه دارویی دارید، همان برنامه در اولویت است و فشار آوردن به شکم، انجام ورزش سنگین یا مصرف خودسرانه دارو و مکمل برای دفع گاز روند بهبود را دشوار می‌کند.
- چند نوبت در روز، با اجازه بهترین متخصص لاپاراسکوپی در تهران، راه رفتن کوتاه و آرام را شروع کنید و مدت آن را تدریجی افزایش دهید.
- مایعات کافی و نوشیدنی های گرم ساده را در حد تحمل مصرف کنید؛ کم‌آبی یبوست و نفخ را بدتر می‌کند.
- غذا را با حجم کم و دفعات بیشتر شروع کنید و خوب بجوید تا فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد شود.
- تا بهتر شدن علائم، نوشابه های گازدار، غذاهای بسیار چرب، حبوبات نفاخ و وعده‌های حجیم را محدود کنید.
- برای درد شانه، تغییر وضعیت، راه رفتن آرام و در صورت تأیید پزشک، گرمای ملایم روی شانه می‌تواند آرامش بخش باشد.
- داروهای مسکن، نرم کننده مدفوع یا داروهای ضدنفخ را فقط مطابق نسخه یا توصیه پزشک مصرف کنید.
خوابیدن یا استراحت در وضعیتی که فشار کمتری به شکم وارد می‌کند نیز مفید است و بعضی افراد با بالاتر قرار دادن سر و بالاتنه یا دراز کشیدن به پهلو احساس راحتی بیشتری دارند، هر وضعیتی که درد محل برش را تشدید کند، انتخاب مناسبی نیست.
تاخیر دفع گاز روده‌ای
پس از عمل، نگه داشتن گاز روده به علت خجالت یا نگرانی، نفخ را بیشتر می‌کند، رفتن به سرویس بهداشتی در زمان نیاز و راه رفتن آرام به حرکت روده کمک می‌کند و اگر چند روز است نه گاز دفع می‌کنید و نه اجابت مزاج دارید، به ویژه همراه درد و اتساع شکم، باید با پزشک تماس بگیرید.
اگر نفخ یا درد شانه باعث نگرانی شما شده است، ارزیابی علائم توسط دکتر الهام اکبری مشخص می‌کند که روند بهبود طبیعی است یا به بررسی بیشتری نیاز دارید.
چه غذاهایی پس از لاپاراسکوپی نفخ را کمتر می‌کنند؟
تحمل غذایی بعد از جراحی در هر فرد متفاوت است، شروع رژیم غذایی باید طبق توصیه جراح باشد و در صورت تهوع، استفراغ یا جراحی های خاص شکمی، محدودیت های بیشتری وجود دارد و اصل مهم، انتخاب غذاهای سبک و کم حجم و اضافه کردن تدریجی غذاهای معمول است.
| انتخاب غذایی | نمونه‌ها | دلیل کاربرد پس از عمل |
|---|---|---|
| غذاهای سبک و کم‌چرب | سوپ رقیق، برنج ساده، سیب زمینی پخته، مرغ یا ماهی کم‌چرب | هضم آسان‌تر و فشار کمتر بر معده و روده |
| مایعات مناسب | آب، آب‌کمپوت رقیق، دمنوش ساده در صورت تأیید پزشک | کمک به پیشگیری از کم‌آبی و یبوست |
| خوراکی‌های نیازمند احتیاط | نوشابه گازدار، غذاهای سرخ‌کرده، حبوبات، کلم و وعده‌های بسیار حجیم | در برخی افراد نفخ و احساس پری را تشدید می‌کنند. |
برای پیشگیری از یبوست، مصرف تدریجی مایعات و غذاهای دارای فیبرِ قابل تحمل اهمیت دارد؛ با این حال، افزایش ناگهانی فیبر در زمانی که شکم نفخ دارد، گاهی ناراحتی را بیشتر می‌کند و اگر پزشک شما مکمل آهن یا داروی خاصی تجویز کرده است، درباره اثر آن بر یبوست و راه مدیریت آن سؤال کنید.
نفخ و درد گاز بعد از لاپاراسکوپی تا چند روز طبیعی است؟
درد ناشی از گاز جراحی و نفخ خفیف اغلب در روزهای نخست بیشتر است و باید روندی کاهشی داشته باشد، بازگشت اشتها، دفع گاز و کاهش تدریجی درد بعد از لاپاراسکوپی، نشانه های امیدوارکننده‌اند و مدت دقیق بهبود به نوع عمل و شرایط فرد بستگی دارد؛ بنابراین معیار مهم‌تر از تعداد روزها، بهتر شدن پیوسته علائم است.
نشانه های روند طبیعی بهبود
نفخ خفیف تا متوسط، آروغ یا دفع گاز، درد گذرای شانه و احساس کشیدگی اطراف شکم در صورت کاهش تدریجی، اغلب با دوره نقاهت سازگار است و درد باید با استراحت، حرکت ملایم و مسکن تجویزشده قابل کنترل باشد و مانع جدی نوشیدن مایعات یا راه رفتن نشود.
چه زمانی باید سریع با پزشک تماس گرفت؟
برخی علائم را نباید صرفا به گاز نسبت داد، انسداد روده، خونریزی بعد از لاپاراسکوپی، عفونت یا عارضه های دیگر نیاز به تشخیص حرفه‌ای دارند و در صورت وجود هر یک از موارد زیر، با جراح یا مرکز درمانی تماس بگیرید و در وضعیت شدید، مراجعه فوری را به تأخیر نیندازید.
- درد شکم شدید، ناگهانی یا رو به افزایش که با داروی تجویز شده آرام نمی‌شود.
- تورم قابل توجه شکم، سفتی شکم یا ناتوانی در دفع گاز همراه با تهوع و استفراغ
- تب، لرز، ضعف غیرعادی یا بدتر شدن واضح حال عمومی
- تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه شدید یا غش
- خونریزی غیرطبیعی، ترشح بدبو یا قرمزی و تورم پیشرونده در محل برش‌ها
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از لاپاراسکوپی شامل چه مواردی است؟
چه کارهایی برای خروج گاز بعد از لاپاراسکوپی مناسب نیست؟
برای تسکین سریع‌تر، گاهی اقداماتی انجام می‌شود که نه تنها سود مشخصی ندارند، بلکه بر محل جراحی و دستگاه گوارش فشار وارد می‌کنند و رعایت محدودیت های پس از عمل، به خصوص در هفته های اول، به اندازه راه رفتن و رژیم سبک اهمیت دارد.
- انجام ورزش سنگین، دراز و نشست، حرکات کششی شدید یا بلند کردن اجسام سنگین برای بیرون راندن گاز
- فشار دادن یا ماساژ شدید شکم، به ویژه در نزدیکی محل برش‌ها
- مصرف خودسرانه ملین، شیاف، داروهای گیاهی یا داروهای ضدنفخ بدون هماهنگی با پزشک
- نادیده گرفتن درد رو به افزایش با این تصور که همه علائم فقط از گاز جراحی هستند
- بازگشت زودهنگام به رژیم پرچرب یا مصرف نوشیدنی‌های گازدار برای تحریک آروغ
پس از لاپاراسکوپی زنان، نوع عمل انجام شده اهمیت زیادی دارد؛ برای مثال توصیه ها پس از برداشتن کیست تخمدان، درمان اندومتریوز یا جراحی‌های مرتبط با رحم تفاوت دارد، دکتر الهام اکبری بر اساس نوع جراحی و علائم فعلی، درباره میزان فعالیت، رژیم غذایی و نیاز به معاینه تصمیم‌گیری می‌کند.
سوالات متداول
در بیشتر افراد، گاز باقی مانده طی چند روز جذب می‌شود، نفخ و احساس فشار نیز معمولا با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند.
بله، گاز باقی مانده در شکم دیافراگم را تحریک کرده د و باعث درد ارجاعی در شانه، به ویژه در روزهای ابتدایی پس از جراحی می‌شود.
در نهایت…
خروج گاز بعد از لاپاراسکوپی با جذب تدریجی دی اکسیدکربن و بازگشت حرکت طبیعی روده بهتر می‌شود و راه رفتن کوتاه، مایعات کافی، غذای سبک و پرهیز از فشار به شکم، راهکارهای اصلی کنترل نفخ و درد شانه هستند و اگر علائم کاهش پیدا نمی‌کنند یا با درد شدید، استفراغ، تب، اتساع زیاد شکم یا تنگی نفس همراه‌اند، باید بدون تأخیر با پزشک تماس بگیرید.
