آیا فیبروم رحم شانس بارداری را کاهش میدهد یا سلامت جنین را به خطر میاندازد؟ بسیاری از زنانی که به فیبروم رحم مبتلا هستند، این نگرانی را دارند که آیا بارداری سالمی را تجربه میکنند یا خیر، واقعیت این است که تأثیر فیبروم بر بارداری به عواملی مانند اندازه، تعداد و محل قرارگیری آن بستگی دارد و همه فیبرومها مشکلساز نیستند، آگاهی از عوارض، روش های تشخیص و مراقبتهای لازم به شما کمک میکند با اطمینان بیشتری برای بارداری برنامه ریزی کرده و دوران بارداری ایمنتری را سپری کنید.
فیبروم رحم باعث ناباروری میشود؟
فیبروم رحم همیشه باعث ناباروری نمیشود و بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم، بدون مشکل باردار میشوند، با این حال، در برخی شرایط، محل، اندازه و تعداد فیبرومها بر قدرت باروری تأثیر میگذارند، به ویژه فیبروم های زیرمخاطی که داخل حفره رحم رشد میکنند، مانع لانهگزینی جنین میشوند یا احتمال سقط را افزایش میدهند.
همچنین فیبروم های بزرگ یا متعدد با تغییر شکل رحم، انسداد دهانه لوله های رحمی یا اختلال در خون رسانی به رحم، شانس بارداری را کاهش میدهند و به همین دلیل، در زنانی که با ناباروری مواجه هستند، بررسی دقیق فیبروم و انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
برای دریافت نوبت مشاوره از دکتر الهام اکبری با شماره ۰۲۱۲۲۷۸۰۹۷۷ تماس بگیرید.
با وجود فیبروم رحم میتوان باردار شد؟
در بسیاری از موارد زنان با وجود فیبروم رحم به طور طبیعی باردار میشوند و بارداری موفقی دارند و تأثیر فیبروم بر باروری به محل قرارگیری، اندازه و تعداد آن بستگی دارد، فیبروم های کوچک یا آنهایی که خارج از حفره رحم قرار دارند، مانعی برای بارداری ایجاد نمیکنند، اما اگر فیبروم باعث تغییر شکل حفره رحم، انسداد لوله های رحمی یا اختلال در لانهگزینی جنین شود، احتمال بارداری کاهش مییابد و به همین دلیل، پیش از اقدام به بارداری بهتر است وضعیت فیبروم توسط پزشک متخصص بررسی شود تا در صورت نیاز، درمان مناسب فیبروم رحم انجام گیرد و احتمال یک بارداری سالم افزایش یابد.
تأثیر فیبروم رحم بر روند بارداری
میزان تأثیر فیبروم رحم بر بارداری در همه زنان یکسان نیست و به اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم بستگی دارد، بسیاری از زنان بارداری سالم و بدون مشکل را تجربه میکنند، اما در برخی موارد فیبروم روند بارداری را با چالش هایی همراه میکند که نیازمند مراقبت و پیگیری دقیق پزشکی است:
افزایش احتمال سقط جنین
فیبروم هایی که داخل حفره رحم یا در نزدیکی محل لانهگزینی جنین قرار دارند، فضای مناسب برای رشد جنین را محدود کرده و خون رسانی به جفت را مختل میکنند و در نتیجه، احتمال سقط جنین بهویژه در سه ماهه اول بارداری افزایش مییابد؛ البته این موضوع برای همه زنان مبتلا به فیبروم رخ نمیدهد و بسیاری از بارداریها بدون مشکل ادامه پیدا میکنند، تشخیص زودهنگام و مراقبت منظم به کنترل بهتر این شرایط کمک میکند.
درد و تحلیل فیبروم
در دوران بارداری، به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش نیاز جنین به خون، خون رسانی به برخی فیبرومها کاهش پیدا میکند و این وضعیت که دژنراسیون یا تحلیل فیبروم نام دارد، باعث درد شدید شکم یا لگن، حساسیت موضعی و گاهی تب خفیف میشود و این درد با استراحت، مصرف داروهای مجاز و تحت نظر پزشک کنترل میشود و در اغلب موارد نیازی به جراحی فیبروم رحم در دوران بارداری وجود ندارد.
افزایش خطر زایمان زودرس
فیبروم های بزرگ یا متعدد فضای داخل رحم را کاهش داده یا باعث تحریک انقباضات رحمی میشوند و این شرایط احتمال زایمان زودرس را افزایش میدهد، به ویژه اگر فیبرومها در قسمت های حساس رحم قرار گرفته باشند و به همین دلیل، زنان باردار مبتلا به فیبروم نیاز به معاینات و سونوگرافی های منظم دارند تا وضعیت جنین و رحم در طول بارداری به دقت بررسی شود.
اختلال در رشد جنین
در برخی موارد، فیبروم های بسیار بزرگ فضای رشد جنین را محدود کرده یا با کاهش خون رسانی به جفت، رشد طبیعی جنین را تحت تأثیر قرار میدهند، البته این عارضه شایع نیست و بیشتر در فیبروم های حجیم یا متعدد دیده میشود و پزشک با انجام سونوگرافی های دورهای، رشد جنین و عملکرد جفت را ارزیابی میکند تا در صورت مشاهده هرگونه اختلال، اقدامات درمانی مناسب انجام شود.
قرارگیری غیرطبیعی جنین
اگر فیبروم در قسمت پایینی رحم یا نزدیک دهانه رحم قرار داشته باشد، مانع قرار گرفتن جنین در وضعیت مناسب برای زایمان میشود و در این شرایط احتمال قرارگیری جنین به صورت بریچ یا نشسته یا عرضی افزایش مییابد، این وضعیت تصمیمگیری درباره نوع زایمان را تحت تأثیر قرار داده و در برخی موارد، انجام سزارین را به گزینه مناسبتری تبدیل میکند.
افزایش احتمال جدا شدن جفت
فیبروم هایی که در نزدیکی محل اتصال جفت قرار دارند، خطر جدا شدن زودرس جفت از دیواره رحم را افزایش میدهند و این عارضه با درد شکم، خونریزی واژینال و تهدید سلامت مادر و جنین همراه است و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد، اگرچه این مشکل نسبتا نادر است، اما در زنان دارای فیبروم های بزرگ یا خاص، پزشک وضعیت جفت را با دقت بیشتری تحت نظر قرار میدهد.
افزایش احتمال سزارین
وجود فیبروم همیشه به معنای نیاز به سزارین نیست، اما در برخی شرایط مانند فیبروم های بزرگ، انسداد مسیر زایمان، قرارگیری غیرطبیعی جنین یا اختلال در انقباضات رحم، پزشک سزارین را به عنوان روش ایمنتر برای زایمان توصیه میکند، تصمیم نهایی بر اساس اندازه و محل فیبروم، وضعیت جنین و شرایط عمومی مادر گرفته میشود تا کمترین خطر برای هر دو وجود داشته باشد.
عوارض فیبروم رحم در دوران بارداری
میزان عوارض فیبروم رحم در دوران بارداری به محل قرارگیری، اندازه و تعداد فیبرومها بستگی دارد، بسیاری از زنان با وجود فیبروم بارداری طبیعی و بدون مشکل را تجربه میکنند، اما در برخی موارد این توده های خوشخیم خطر بروز برخی عوارض فیبروم رحم را افزایش میدهند و آگاهی از این عوارض به تشخیص به موقع و مدیریت بهتر بارداری کمک میکند.
سقط جنین
فیبروم هایی که داخل حفره رحم رشد میکنند یا فضای داخلی رحم را تغییر میدهند، در لانهگزینی یا رشد اولیه جنین اختلال ایجاد میکنند و این موضوع احتمال سقط، به ویژه در سه ماهه اول بارداری را افزایش میدهد، البته همه فیبرومها چنین اثری ندارند و بسیاری از زنان با وجود فیبروم، بارداری موفقی را تجربه میکنند.
زایمان زودرس
فیبرومهای بزرگ یا متعدد باعث تحریک رحم و افزایش احتمال انقباضات زودرس میشوند و همچنین کاهش فضای داخل رحم زمینه را برای زایمان پیش از موعد فراهم میکند، در چنین شرایطی، بهترین متخصص زنان با معاینات منظم و سونوگرافی، وضعیت دهانه رحم و رشد جنین را بررسی میکند تا در صورت مشاهده علائم زایمان زودرس، اقدامات درمانی لازم به موقع انجام شود.
درد شدید شکم و لگن
یکی از شایعترین عوارض فیبروم در دوران بارداری، درد شکم یا لگن است، این درد زمانی ایجاد میشود که خون رسانی به فیبروم کاهش یافته و دچار تحلیل یا دژنراسیون میشود و درد ناگهانی، شدید و همراه با حساسیت موضعی است و گاهی با تب خفیف نیز همراه میشود، استراحت، مصرف داروهای مجاز و مراقبت پزشکی برای کنترل این وضعیت کافی است.
محدودیت رشد جنین
در برخی موارد، فیبروم های بزرگ فضای رشد جنین را محدود کرده یا بر خون رسانی جفت تأثیر میگذارند، در نتیجه، رشد جنین با سرعت کمتری انجام میشود، البته این عارضه در همه زنان دیده نمیشود و بیشتر در مواردی رخ میدهد که فیبرومها بسیار بزرگ یا متعدد هستند، انجام سونوگرافیهای دورهای به ارزیابی دقیق رشد جنین کمک میکند.
قرارگیری غیرطبیعی جنین
اگر فیبروم در قسمت پایینی رحم یا نزدیک دهانه رحم قرار داشته باشد، مانع قرار گرفتن جنین در وضعیت مناسب برای زایمان میشود، در این شرایط احتمال قرارگیری جنین به صورت بریچ (نشسته) یا عرضی افزایش مییابد و این وضعیت احتمال نیاز به زایمان سزارین را بیشتر میکند و به همین دلیل در هفته های پایانی بارداری، وضعیت جنین با دقت بررسی میشود.
جدا شدن زودرس جفت
فیبروم هایی که در نزدیکی محل اتصال جفت قرار دارند، احتمال جدا شدن زودرس جفت از دیواره رحم را افزایش میدهند و این عارضه با علائمی مانند درد شدید شکم، خونریزی واژینال و انقباضات رحمی همراه است و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد، هرچند این عارضه نادر است، اما سلامت مادر و جنین را تحت تأثیر قرار میدهد.
خونریزی پس از زایمان
وجود فیبروم، به ویژه فیبروم های بزرگ،انقباض طبیعی رحم پس از تولد نوزاد را مختل میکند و در نتیجه، احتمال خونریزی پس از زایمان افزایش مییابد، به همین دلیل، پزشک و تیم درمانی در زمان زایمان، وضعیت مادر را با دقت بیشتری تحت نظر قرار میدهند تا در صورت بروز خونریزی، اقدامات لازم به سرعت انجام شود.
فیبروم روی رشد جنین تأثیر میگذارد؟
در بیشتر موارد، فیبروم رحم تأثیر قابل توجهی بر رشد جنین ندارد و بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم، نوزادی سالم به دنیا میآورند و با این حال، اگر فیبروم بسیار بزرگ باشد، تعداد آن زیاد باشد یا در محلی قرار گرفته باشد که فضای رحم یا خون رسانی به جفت را تحت تأثیر قرار دهد، رشد جنین با محدودیت مواجه میشود.
این وضعیت خطر کوچک تر بودن جنین نسبت به سن بارداری یا کاهش وزن هنگام تولد را افزایش میدهد و به همین دلیل، پزشک با انجام سونوگرافی های دورهای، رشد جنین، وضعیت جفت و اندازه فیبروم را بررسی میکند تا در صورت مشاهده هرگونه اختلال، اقدامات لازم به موقع انجام شود.
علائم فیبروم رحم در دوران بارداری
میزان و شدت علائم فیبروم رحم در دوران بارداری در همه زنان یکسان نیست، برخی زنان هیچ علامتی را تجربه نمیکنند و فیبروم تنها در سونوگرافی تشخیص داده میشود، در حالی که برخی دیگر به دلیل بزرگ شدن فیبروم یا تغییرات ایجاد شده در دوران بارداری با علائم مختلفی روبهرو میشوند:
- درد مداوم یا ناگهانی در ناحیه شکم و لگن که به دلیل رشد یا تحلیل فیبروم ایجاد میشود.
- فیبروم های بزرگ باعث احساس فشار در قسمت تحتانی شکم یا لگن میشوند.
- هرگونه خونریزی یا لکه بینی در بارداری نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارد.
- تحریک رحم توسط فیبروم باعث انقباضات زودرس یا احساس سفت شدن شکم میشود.
- فشار فیبروم بر مثانه تعداد دفعات ادرار را افزایش میدهد.
- فشار فیبروم بر روده باعث کاهش حرکات روده و ایجاد یبوست میشود.
- در برخی موارد، فیبروم های بزرگ با وارد کردن فشار به بافت های اطراف باعث درد در ناحیه کمر میشوند.
- راه رفتن، تغییر وضعیت یا فعالیتهای روزمره در صورت وجود فیبروم های بزرگ با درد همراه است.
درمان فیبروم رحم در دوران بارداری
درمان فیبروم رحم در دوران بارداری با هدف حفظ سلامت مادر و جنین، کاهش علائم و پیشگیری از بروز عوارض انجام میشود و در بیشتر موارد نیازی به جراحی نیست و بهترین جراح فیبروم رحم با توجه به اندازه فیبروم، علائم بیمار و سن بارداری، مناسب ترین روش درمانی را انتخاب میکند.
مراقبت و پایش منظم بارداری
در بسیاری از زنان، فیبروم رحم تنها نیاز به بررسی و پیگیری منظم دارد و درمان خاصی انجام نمیشود، پزشک با انجام سونوگرافی های دورهای، اندازه فیبروم، رشد جنین، وضعیت جفت و میزان مایع آمنیوتیک را ارزیابی میکند و این پیگیریها کمک میکنند تا هرگونه تغییر یا عارضه در مراحل اولیه شناسایی میشود و در صورت نیاز، اقدامات درمانی مناسب به موقع انجام گیرد.
کنترل درد با داروهای مجاز
اگر فیبروم باعث درد شکم یا لگن شود، پزشک داروهای مسکن بیخطر برای دوران بارداری مانند استامینوفن را تجویز میکند و مصرف هرگونه دارو باید تنها با نظر پزشک انجام شود، زیرا برخی داروهای ضدالتهاب برای زنان باردار مناسب نیستند، کنترل صحیح درد علاوه بر افزایش راحتی مادر، از استرس و فشار اضافی بر بدن در دوران بارداری نیز جلوگیری میکند.
استراحت و کاهش فعالیت های سنگین
در صورت بروز درد، خونریزی یا انقباضات رحمی، پزشک استراحت بیشتر و کاهش فعالیت های بدنی سنگین را توصیه میکند، استراحت کافی فشار وارد شده به رحم را کاهش داده و به کنترل علائم کمک میکند، البته میزان استراحت برای هر بیمار متفاوت است و باید مطابق توصیه پزشک باشد، زیرا استراحت مطلق در همه موارد ضروری نیست.
جراحی
جراحی فیبروم در دوران بارداری بهندرت انجام میشود، زیرا خطر سقط جنین یا زایمان زودرس را افزایش میدهد، با این حال، اگر فیبروم باعث درد شدید و مقاوم به درمان، پیچ خوردگی فیبروم پایهدار یا سایر عوارض جدی میشود و درمانهای دیگر مؤثر نباشند، پزشک در شرایط خاص جراحی را در نظر میگیرد و تصمیم برای انجام این جراحی تنها پس از بررسی دقیق مزایا و خطرات برای مادر و جنین اتخاذ میشود.
زایمان طبیعی یا سزارین در زنان مبتلا به فیبروم
ابتلا به فیبروم رحم به این معنا نیست که همه زنان باید سزارین شوند، نوع زایمان به عواملی مانند اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم، وضعیت جنین و سلامت مادر بستگی دارد و پزشک در هفته های پایانی بارداری با بررسی دقیق شرایط، مناسبترین روش زایمان را انتخاب میکند.
چه زمانی زایمان طبیعی امکان پذیر است؟
اگر فیبروم کوچک باشد، مسیر خروج جنین را مسدود نکند و وضعیت قرارگیری جنین طبیعی باشد، زایمان طبیعی امکان پذیر است. همچنین در صورتی که فیبروم بر انقباضات رحم یا عملکرد جفت تأثیر منفی نداشته باشد، پزشک ممکن است زایمان طبیعی را بهعنوان گزینه اول پیشنهاد دهد. در این شرایط، مادر و جنین در طول زایمان بهطور دقیق تحت نظر قرار میگیرند.
چه زمانی سزارین توصیه میشود؟
اگر فیبروم بزرگ باشد، در قسمت پایینی رحم یا دهانه رحم قرار گرفته و مسیر خروج نوزاد را مسدود کند، معمولاً سزارین توصیه میشود و همچنین قرارگیری غیرطبیعی جنین، جدا شدن زودرس جفت، خونریزی شدید یا احتمال پارگی رحم از دیگر شرایطی هستند که نیاز به سزارین را افزایش میدهند و هدف از انتخاب سزارین، کاهش خطرات و حفظ سلامت مادر و نوزاد است.
آیا هنگام سزارین فیبروم نیز برداشته میشود؟
در بیشتر موارد، پزشکان از برداشتن فیبروم همزمان با سزارین خودداری میکنند، زیرا این کار خطر خونریزی شدید را افزایش میدهد، با این حال، در برخی شرایط خاص مانند فیبروم های پایهدار یا مواردی که برداشتن آنها از نظر جراح ایمن باشد، میومکتومی همزمان با سزارین انجام میشود، تصمیم نهایی با توجه به شرایط مادر، نوع فیبروم و نظر جراح اتخاذ میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در دوران بارداری، زنان مبتلا به فیبروم رحم باید هرگونه علامت غیرطبیعی را جدی بگیرند، مراجعه به موقع به پزشک از بروز عوارض برای مادر و جنین جلوگیری کرده و امکان درمان سریعتر را فراهم میکند و در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، لازم است در اسرع وقت با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- خونریزی واژینال، هر میزان خونریزی یا لکهبینی در دوران بارداری نیاز به بررسی پزشکی دارد.
- درد شدید یا مداوم شکم و لگن، دردی که با استراحت کاهش پیدا نکند یا شدت آن افزایش یابد، باید ارزیابی شود.
- انقباضات منظم پیش از موعد، انقباضات مکرر نشانه زایمان زودرس هستند.
- کاهش محسوس حرکات جنین، به ویژه در ماه های پایانی بارداری، نیازمند بررسی فوری است.
- خروج مایع از واژن، نشت مایع آمنیوتیک یا پارگی کیسه آب باید سریعا توسط پزشک بررسی شود.
- تب بالا، لرز یا درد شدید همراه با تب نشانه عفونت یا تحلیل فیبروم است.
- سرگیجه یا ضعف شدید، این علائم، به ویژه اگر با خونریزی همراه باشند، نشان دهنده کاهش حجم خون یا سایر مشکلات جدی هستند.
- تورم ناگهانی یا افزایش شدید فشار خون، در صورت همراه بودن با سردرد یا تاری دید، باید فورا به پزشک مراجعه شود.
سوالات متداول
درمان فیبروم پیش از بارداری همیشه ضروری نیست، اگر فیبروم بزرگ باشد، حفره رحم را تغییر دهد یا باعث ناباروری و سقط مکرر شود، پزشک درمان یا جراحی را پیش از اقدام به بارداری توصیه میکند.
فیبروم رحم همیشه باعث سقط جنین نمیشود، اما برخی فیبرومها، به ویژه انواع زیرمخاطی یا بزرگ، خطر سقط را افزایش میدهند و میزان خطر به محل، اندازه و تعداد فیبرومها بستگی دارد.
در نهایت…
فیبروم رحم لزوما مانعی برای بارداری یا تولد نوزاد سالم نیست و بسیاری از زنان مبتلا، بارداری موفقی را تجربه میکنند، با این حال، اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم بر روند بارداری و زایمان تأثیر میگذارد، تشخیص به موقع، پیگیری منظم توسط پزشک و رعایت توصیه های درمانی، نقش مهمی در کاهش عوارض و حفظ سلامت مادر و جنین دارد و اگر قصد بارداری دارید یا در دوران بارداری به فیبروم مبتلا هستید، مشورت با متخصص زنان بهترین راه برای کنترل این شرایط است.
